مواجهه‌ی فلسفه‌ی اسلامی با مسائل جدلی‌الطرفین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه فلسفه دانشگاه مفید، قم، ایران

چکیده

این مقاله پاسخ به این پرسش است: فلسفه‌ی اسلامی در مواجهه با مسائل جدلی‌الطرفین چه مسیری را پیش گرفته است؟ اهمیت این پرسش و لزوم پرداختن به آن وقتی آشکارتر می‌شود که مسائل جدلی‌الطرفین فلسفی دلیل بر ناتوانی و بی‌جوازی طبیعت عقل در گذر شناختاری به آن‌سوی طبیعت گرفته شود. در فلسفه‌ی غرب، این دلالت را کانت به انجام رسانید و فروغ دانش مابعدالطبیعه یا فلسفه‌ی اولی را به کاستی و خاموشی کشانید. فلسفه‌ی اسلامی، به‌سان همه‌ی فلسفه‌های دیگری که درصدد اکتشاف برابر ایستاهایا اعیان فراطبیعی، احکام و آثار آن‌ها بوده‌اند، با فلسفه‌ای روبه‌رو هستند که بر پایه‌ی نظام‌مندی خود، آن‌ها را از مرتبه‌ی شناخت‌بخشی پایین می‌آورد. بدین ترتیب، این مقاله با پایه قرار دادن موقعیت مسائل جدلی‌الطرفین در فلسفه‌ی نقادی کانت، مواجهه‌ی فیلسوفان فلسفه‌ی اسلامی را با این قبیل مسائل بازگو می‌کند تا در نهایت معلوم شود که چرا آن‌چه بخشی از دلیل کانت بر طرد شناختاری بودن دانش مابعدالطبیعه گردید در فلسفه‌ی اسلامی چنین نشد: فیلسوفان فلسفه‌ی اسلامی، برخلاف کانت، مسائل جدلی‌الطرفین این دانش را به طبیعت عقل نسبت ندادند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات