بررسی دیدگاه میرداماد در نسبت سنخ وجود خدا و ممکنات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی وزارت علوم

چکیده

تبیین سنخ وجود خدا و وجود ممکنات از مسائل غامض در الهیات فلسفی و کلامی محسوب می‌شود. یکی از فلاسفه اسلامی میرداماد است. در آثار وی درباره تبیین ارتباط وجودی خداوند با ممکنات مطالبی وجود دارد که در برخی موارد متعارض می‌نماید. بسیاری از مبانی فلسفی وی همچون تناسب عینی علت و معلول، اصل «معطی شئ فاقد شئ نیست»، قاعده «الواحد لایصدر عنه الا الواحد»، تقرب و تبعد موجودات نسبت به خداوند، علم الهی و اتحاد عالم و معلوم و میاحث هستی شناسی ، با هم‌سنخی همخوانی دارد ولی برخی مبانی دیگر وی مانند قول اشتهاری اصالت ماهیت، با تباین وجود خدا و ممکنات قرابت بیشتری دارد. بررسی و تحلیل نظریات میرداماد در این مسأله این نتیجه را ثمر می‌دهد که وی هم‌سنخی وجود خدا و وجود ممکنات را قبول دارد و تباینی بین آنها به صورت مطلق روا نمی‌داند. هم‌سنخی دارای لوازمی است که آثار میرداماد با آنها هم‌خوانی دارد

کلیدواژه‌ها

موضوعات