مبانی نظری آزاد اندیشی دینی در قرن چهارم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه ادیان و مذاهب

چکیده

قرن چهارم هجری را از نمایان ترین ادوار تاریخ و تمدن مسلمانان از لحاظ تنوع فکری و آزاداندیشی مسئولانه دانسته اند. این دوره را می توان دوره ی مجالس آزاد علمی و فلسفی به دور از تعصب ها و مرزبندی های مرسوم در جوامع دینی نامید که در عین حال با برخی از حلقات فکریِ عصر جدید که آزاداندیشی را در برابر تعهد به دین و وحی تلقی می کنند، تفاوت دارد. اگر جوهره ی آزاداندیشی را انسان گرایی و عقلگرایی بدانیم، باید چهارمین قرن هجری را از آزاداندیش ترین ادوار تاریخ بشری بدانیم که قرن ها پیش از نوزاییِ مغرب زمین، با دغدغه ی انسان زیست کرد و میدان را در برابر عقل انسان بازگذاشت، اما هرگز میان این تفکر باز و آزاد در باب دلمشغولی های انسانی و تعلق خاطر به دین و مذهب ناسازگاری ای ندید. بازکردن ابعاد این آزاداندیشی دینی و نشان دادن مشخصه ها و بنیادهای نظری اش، هدفی است که این مقاله جویا و پیگیر آن است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات